Những yếu tố khác khiến nám nặng thêm: stress, mỹ phẩm và mạch máu

Bên cạnh ba yếu tố chính là gen, nội tiết và tia UV, nhiều yếu tố khác cũng góp phần làm nám xuất hiện, đậm hơn hoặc khó cải thiện.

1. Thay đổi hoạt động của gen tại vùng da nám

Ở vùng da nám, hoạt động của gen khác với vùng da lành bên cạnh:

• Các yếu tố liên quan đến tạo melanin tăng cao, như tyrosinase, TRP-1, dopachrome tautomerase (TRP-2). Điều này cho thấy hoạt động tạo melanin ở đây mạnh hơn.
• Ngược lại, các gen liên quan đến tổng hợp lipid giảm hoạt động, làm chức năng hàng rào bảo vệ da ở vùng nám bị hạn chế.
• Gen H19 giảm hoạt động, làm tăng tổng hợp melanin và tăng vận chuyển melanin lên tế bào sừng.

Điểm thứ hai rất đáng chú ý: vùng da nám không chỉ thừa sắc tố mà còn có hàng rào bảo vệ yếu hơn. Đó là lý do chăm sóc da nám luôn cần song song phục hồi (xem bài Vì sao da nám cần phục hồi trước).

Hình ảnh thực tế từ khách hàng

2. Căng thẳng tâm lý (stress)

Căng thẳng kéo dài và trầm cảm làm tăng nồng độ cortisol và tăng sản xuất MSH (hormone kích thích tế bào sắc tố). Những chất này thúc đẩy tế bào sắc tố hoạt động mạnh hơn và tạo nhiều melanin hơn.

Ngủ đủ giấc, cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi không chỉ tốt cho sức khoẻ chung mà còn là một phần của việc kiểm soát nám.

3. Mỹ phẩm không phù hợp

Viêm da tăng sắc tố do mỹ phẩm và tình trạng nhạy cảm khi tiếp xúc mỹ phẩm được xem là những yếu tố gây nám, đặc biệt ở các trường hợp nám không liên quan đến thai kỳ, cho con bú hay liệu pháp hormone.

Một số thói quen nên tránh:

• Dùng sản phẩm gây châm chích, đỏ rát kéo dài nhưng vẫn cố dùng tiếp.
• Dùng cùng lúc quá nhiều sản phẩm có hoạt chất mạnh.
• Dùng sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có thông tin thành phần.

Da bị kích ứng lặp đi lặp lại sẽ viêm, mà viêm lại kích thích tế bào sắc tố. Vòng xoắn này khiến nám đậm lên thay vì mờ đi.

4. Tăng sinh mạch máu: hướng nghiên cứu mới về nám

Tăng sinh mạch máu được cho là một cơ chế góp phần gây nám. Ở vùng da nám:

• Yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu (VEGF) trong tế bào sừng tăng cao.
• Mạch máu có kích thước lớn hơn và số lượng nhiều hơn so với vùng da bình thường bên cạnh.

Hiện chưa khẳng định được sự gia tăng mạch máu là đặc trưng riêng của nám, hay chỉ là hệ quả của việc tiếp xúc lâu dài với tia UV bên cạnh tình trạng tăng sắc tố. Tuy nhiên, có một mối liên hệ rõ ràng giữa số lượng mạch máu và mật độ sắc tố trong nám.

Đây cũng là lý do một số hoạt chất có tác động giảm VEGF, như Tranexamic Acid, được quan tâm trong chăm sóc da nám.

Tóm lại

• Vùng da nám vừa tăng tạo sắc tố, vừa yếu hàng rào bảo vệ, vừa có nhiều mạch máu hơn.
• Stress và mỹ phẩm không phù hợp là những yếu tố có thể điều chỉnh được.
• Chăm sóc nám cần nhìn toàn cảnh, không chỉ tập trung "làm trắng".